C
ilt
Hakkında Her Şey
Ciltteki renk
değişiklikleri, deriden daha açık ve daha koyu olmak
üzere iki şekilde görülür.
Koyu renkli lekelerin nedenler nelerdir?
Cilt kanseri (Melanom)
Güneş lekeleri
Gebelik lekeleri
Çiller
Mantar
hastalıkları
Bu lekeler yaşamımızı
tehdit etmemekle birlikte bir takım kozmetik problemlere
sebep olmakta, hatta bazı kişilerin sosyal yaşamını da
etkileyebilen bir takım psikolojik problemlere yol
açabilmektedir.
Bu lekeler ne şekilde tedavi edilirler?
Bu tip cilt sorunlarının bazıları ilaçlarla tedavi
edilirken, bazıları kimyasal peeling (cilt soyma
işlemi) ile düzelmekte, bazılarınalaser, krioterapi
(dondurarak tedavi), koterizasyon gibi müdaheleler
uygulanabilmektedir.Yapılacak bu müdahalenin tecrübeli
uzman hekimlerce yapılması alınacak kozmetik sonucun
kalitesini etkilemektedir.
Sıklıkla karşılanılan
koyu renkli lekeler hangileridir?
Sıklıkla
karşılaştığımız, yüzde görülen koyu lekelerden biri
gebelik lekeleridir. Kadınlarda yaygın olarak
gebelik, doğum kontrol hapı veya östrojen hormonu
kullanılması ile ortaya çıkar. Bu tip lekeler erkeklerde
de gelişebilir. En çok alın, yanak ve dudak üzerinde
görülür. Öncelikle doğum kontrol hapları kesilmeli,
güneşe olabildiğince maruz kalınmamalı, şapka ve
güneşten koruyucular kullanılmalıdır. Tedavisinde
hidrokinon, azeleik asit veya kojik asit gibi kimyasal
renk açıcılar veya günlük uygulanan peeling kremleri
kullanılabilir. Ayrıca Dermatoloji Uzmanı tarafında
kimyasal peeling uygulanabilir
Güneşin zararlı
etkisiyle oluşan güneş lekeleri ve güneşe maruz
kalındığında artan çiller de kimyasal peeling,
kriyoterapi velaser ile tedavi edilebilir.
Ciltte görülen benler nasıl oluşur?
Ciltteki benlerin ise gelişim nedeni bilinmemekle
beraber , bu benlerin sayısı genellikle kalıtsal olarak belirlenir ve
sayıları birkaç taneden düzinelerceye kadar varabilir. Genellikle erken
çocukluk yaşlarında ortaya çıkmaya başlar ve ergenlik çağında sayıları hızla
artar. İlk önce küçük yassı noktalar şeklinde ortaya çıkar, daha sonra
çapları büyüyebilir. Yıllar geçtikçe kabarıklaşabilecekleri gibi düz de
kalabilirler. Benlerin yüzeyi pürüzsüz, pürtüklü, hatta böğürtlen benzeri
olabilir, üzerlerinde kalın koyu renkli kıllar bulunabilir. Rengi deri
renginden daha koyu renklere kadar uzanan bir çeşitlilik gösterebilir.
Cilte kanserler bene
benzer şekillerde görülebilir mİ?
Evet. Melanom cilt benlerine benzer
görüntüde olabilen çok kötü huylu bir cilt kanseridir. Melanomların %30'u
benlerin üzerinde, %70'i de normal deride gelişir.
Melanom açısından kimler
risk taşır?
Çok sayıda ben olması melanom gelişme riskini arttırr.
Özellikle 75'in üzerinde beni olan kişiler melanom açısından sıkı takip
edilmelidirler.
Ayrıca açık ten rengine sahip olmak, ailede melanom
bulunması,uzun yıllar güneşte kalmak riski arttıran faktörlerdir.
Melanomun belirtileri
nelerdir?
Bir deri beni birden bire
ortaya çıktıktan sonra hızla büyür kabarıklaşırsa, boyutu 6mm 'nin üzerinde
ise, oldukça koyu kahve veya siyah renkte ise, içinde birden fazla renk
barındırıyorsa, sınırları düzensiz, girintili çıkıntılı ise, kanıyorsa bir
Dermatoloji Uzmanı tarafından acilen başvurulmalıdır.
Melanomdan nasıl
korunulur?
Cilt kanserlerinden korunmanın yolu güneşten
sakınmaktır. Özellikle güneşin yer küreye dik geldiği 10.00 -15.00
saatlerinde güneşe çıkmamak, 15 koruyucu faktörden yüksek güneşen
koruyucuları kullanmak gerekir.
Cildin
beyazlaması ile seyreden hastalıklar nelerdir?
Cildin beyazlaşması ile seyreden hastalıklar ise
vitiligo, mantar hastalığı, hassas ciltli çocuklarda
görülen beyaz lekelenmelerdir. Ayrıca bazı beyaz lekeler
doğuştan itibaren de mevcut olabilir
Vitiligo
nedir?
Vitiligo deriyi boyayan maddenin (pigment ) kaybı
nedeniyle, cildin beyazlaşması ile seyreden bir
hastalıktır. Vitiligo vücudun herhangi bir yerini
tutabilir.
Bu hastalık otoimmün (vücudun pigment hücrelerine
antikor oluşturduğu) bir hastalıktır. Vitiligosu bulunan
hastaların çoğu sağlıklı olmasına rağmen bazı hastalarda
guatr hastalığı gibi otoimmün hastalıklar vardır.
Ciltte lekelere
neden olan pitriasis versicolor nasıl bir
hastalıktır ve nasıl tedavi edilir ?
Tinea versicolor deri
yüzeyindeki bir mantarın aşırı üremesi ile oluşan yaygın
rastlanılan bir deri hastalığıdır. Bu aşırı gelişim
deride beyaz veya kahverengi renk değişikliğine ve
pullanmaya neden olur.
Tinea versicolor
sürülen veya ağızdan alınan ilaçlarla tedavi edilir.
Lokal uygulanan tedaviler deriye uygulanan şampuan, krem
ve losyonlar şeklinde olabilir.
Bir çok ağızdan alınan
tedavi tinea versicoloru başarılı bir şekilde tedavi
eder. Fakat yan etkileri ve diğer ilaçlarla etkileşimi
yüzünden bu ilaçlar Dermatoloji uzmanlarının kontrolünde
kullanılmalıdır. Uygulanan her tip tedaviden sonra
derinin rengindeki değişiklik deri rengi normale dönene
kadar aylarca kalır.
Çocuklarda görülen pitriasis alba nedir
ve nasıl tedavi edilir?
Pitriasis alba çocuklarda özellikle yüz bölgesinde üzeri
hafif kepekli beyaz lekeler şeklinde görülür. Hastalığın temel nedeni
bilinmemekle beraber, atopik bünyeye sahip olmak ve derinin kuru olmasının
hastalığın gelişiminde rol oynasığı düşünülmektedir.Hastalığın tedavisinde
kortizonlu krem ve nemlendiriciler kullanılır.
Benler (Nevüsler)
Benler nedir?
Benler genellikle deriniz
zararsız değişikliklerindendir.
Tıp dilinde melanositik nevüs
olarak bilinirler ve melanosit
denen pigment hücrelerin
(derinin rengini veren hücreler)
çoğalması sonucu gelişirler.
Benler ne şekilde
görülebilirler?
Benler düz veya
kabarık olabilirler. Renkleri
pembeden kahbverengi siyaha
kadar değişebilir. Benlerin
sayısı genetik olarak ve güneşe
maruz kalmanın derecesine bağlı
olarak değişir.
Benler ne zaman oluşurlar ve
nasıl gelişirler?
Benler doğumda
mevcut olabildikleri gibi
genellikle çocukluk yaşında
gelişirler. Erken evrede nevüs
hücreleri derinin üst tabakası (epidermis)
ile derinin orta kısmı (dermis)
arasındadır. Bu nevüslere
Junctional nevüs denir. Bu
benler düz ve renklidirler.
Benler geliştikçe nevüs
hücreleri dermise de yayılır(compound
nevüs) veya sadece dermiste
bulunurlar (dermal nevüs). Bu
benler kalınlaşmıştırlar ve
sıklıkla deri yüzeyinden
kabarıktırlar.Renkli omayan
dermal nevüsler sellüler nevüs
olarak adlandırılırlar. Bazı
nevüsler ise oldukça koyu mavi
renktedirler ve mavi nevüs adını
alırlar. Benler güneşe maruz
kalındıktan sonra ve gebelikte
koyulaşırlar. Erişkin çağda
renklerini kaybeder ve yaşlılık
döneminde tamamen ortadan
kalkabilirler.
Ben
tipleri nelerdir?
Doğumsal
pigmente nevüs
Doğuşta mevcut
olan bir ben konjenital pigmente
nevüs olarak adlandırılır. % 1
bebekte bu benler görülür.
Boyutları birkaç milimetreden
vücudun çok geniş alanlarını
kaplayacak kadar olabilir.
Özellikle çok geniş olanlarının
melanom denen bir cilt
kanseerine dönüşme olasılığı
vardır.
Halo nevüs
Bazı benlerin
etrafı beyaz bir halka ile
kaplıdır. Bu tip benler
çocuklukta ve ergenlik döneminde
görülür. Herhangi bir zararları
yoktur ve zamanla ortadaki ben
ve beyaz halka ortadan kalkar.
Bazen renk değişikliği melanom
denen cilt kanserinde de
görülebilir, eğer şüphe
duyulursa biopsi almak
gerekebilir.
Çiller
Çiller küçük açık
kahve renkli düz deri
lekeleridir ve genellikle açık
renkli kimselerde görülürler.
Genellikle güneşe maruz kalınan
alanlarda bulunurlar ve yaz
aylarında renkleri koyulaşır.
Sıradışı benler
Sıra dışı benler
Clark Nevüs (Atipik nevüs)
olarak bilinrler. Bu benler
normal olmayan görüntüdedirler.
Kenarları düzensiz, büyük
boyutta, sıklıkla melanom denen
cilt kanserine benzer
şekildedirler, fakat çoğunlukla
selimdiler. Kaygı uyandıran
görünümlerinden dolayı gerekli
olmadığı halde cerrahi olarak
çıkarılabilirler. Sıradışı
benleri olan kişiler özellikle
ailelerinde melanom denen cilt
kanseri var ise melanona
yakalnma açısında risk taşırlar.
Benlerdeki
değişiklikler neyin belirtisi
olabilirler?
Melanoma derinin
pigment (boya) hücrelerinden
kaynaklanan kanseridir. Eğer bir
ben büyüklüğünü, şeklini veya
rengini değiştirirse ve ya
erişkin dönemde yeni bir ben
çıkarsa muhakkak bir dermatoloji
uzmanı tarafından
incelenmelidir. Dermatologlar
dermatoskopi denen bir yöntemle
benlerin görüntüsünü büyüterek
inceleyebilirler ve eğer
gerekirse biyopsi de
alabilirler.
Benler
nasıl tedavi edilir?
Bir çok ben
zararsız olması ve çıkarılmasına
gerek olmamasına rağmen
aşağıdaki durumlarda tedavi
edilmelidir.
-
K anser
olasılığı var ise : Bir
benin yapsısı düzensizse,
çevreye doğru yayılıyor ve
rengini değiştiriyorsa
tedavi edilmelidir.
-
Eğer bir ben
kıyafetlerin, tarağın ve
tıraş bıcağının bene zarar
verebileceği yerlerde ise
çıkartılmalıdır.
-
Kozmetik
nedenler
Benler
hangi yöntemlerle tedavi edilir?
1.Traşlama şeklinde biyopsi
Deriden kabarık
bir ben bu yöntem ile kolaylıkla
edavi edilebilir. Deri lokal
anestezi ile uyuşturulduktan
sonra bir cerrahi bıcak veya
koter ile çıkartılır. Yara düz
beyaz bir leke bırakarak
iyileşir.
2.Benin
cerrahi olarak çıkartılması
Bu yöntem ben
düzse veya melanom dediğimiz
cilt kanseri şüphesi var ise
kullanılır. Deri deki ben tam
kalınlığı ile çıkarılır ve
sonrada dikiş atılır. Çıkarılan
ben patolojik incelemeye
gönderilir. Cerrahi yapılan
yerde ince bir çizgi şekinde iz
kalabilir.
Benlern üzerinde
çıkan kıllar traş edilebilir.
Cımbızla alınması benin altında
inflamasyona yol açarak ağrılı
şişliğe neden olabilir.
Deri nasıl
muayene edilmelidir?
-
Ayda bir
kişisel cilt muayanizi
yapınız: Benlerinizde bir
değişiklik görürseniz veya
yeni bir benin çıktığını
farkederseniz bir
Dermatoloğa başvurunuz.
-
Çok sayıda
beniniz, atipik beniniz,
daha önceden olan deri
kanseriniz var ise veya
doktorunuz önerdiyse düzenli
olarak muayene olunuz.
-
Çok sayıda
ben ve sıradışı ben var ise
fotograf ile kayıt almak
faydalı olabilir.
Dermatoskopi denen bir
yöntem ile benlerin
fotografları alınarak,
benlerdeki melanom habercisi
olabilecek değişiklikler
kolaylıkla saptanabilir.
Cilt
kanserinden nasıl korunulur?
Güneşten korunma
oldukça önemlidir.
-
uzun kollu
gömlek, uzun pantolon ve
etekler, şapka giyilmelidir.
-
güneşten
koruyucu kullanın. Koruma
faktörü 30 ve üzerinde olan
güneşten koruyucuları sık
olarak güneşe maruz kalan
alanlara uygulayın.
Kaşıntı
Kaşıntı
nedir?
Kaşıntı
kaşınma
arzusu
uyaran
bir
duygudur.
Kaşıntı
kişiyi
oldukça
rahatsız
edebilir.
Şiddetli
olduğunda
uykusuzluğa,
gerginliğe
ve
depresyona
neden
olabilir.
Kaşıntının
gerçek
nedeni
bilinmemektedir.
Derideki
sinirler
etkilenerek,
histamin
adlı bir
kimyasal
salgılanınca,
beyinde
kaşıntı
duyusunu
oluşturur.
Kaşıntı
bazen
bir cilt
hastalığı
ile
birlikte
olabilirken,
bazen de
bir iç
hastalığının
belirtisi
olabilir.
İç organ
hastalığı
bulunmayan
diğer
kaşıntılı
hastalarda
kaşıntının
nedeni
psikolojik
olabilir.
Kimlerde
kaşıntı
vardır?
Kaşıntının
çok
belirgin
rahatsızlık
verdiği
bir çok
deri
rahatsızlığı
vardır.
Örneğin
kurdeşen,
su
çiceği
ve
egzema
da
kaşıntı
vardır.
Bazı
deri
hastalıklarında
ise
döküntü
olmadan
kaşıntı
olabilir.
Yaşlılarda
görülen
kuru
deriye
bağlı
kaşıntı
bunun
bir
örneğidir.
Bu
kaşıntı
özellikle
kışın
atar ve
deride
başka
bir
bulgu
yoktur.
Kaşıntının
nedeni
genellikle
kuru
cilt
olmakla
birlikte
bazen
kaşıntının
nedeni
bir iç
hastalığı
da
olabilir.
Derinin
uyuz
gibi
bazı
parazitik
hastalıklarında
da
oldukça
kaşıntı
mevcuttur.
Dermatoloji
uzmanları
bu
hastalıklara
muayene
ile
kolaylıkla
tanı
koyabilirler.
Eğer bir
bende
kaşıntı
var ise
bu benin
kansere
dönüştüğünün
bir
belirtisi
olabilir.
Bu
durumda
tanı
koyabilmek
için
biyopsi
yapmak
gerekebilir.
Kaşıntıya
neden
olabilecek
bir çok
iç
hastalığı
vardır.
En sık
rastlanılan
böbrek
yetmezliğine
bağlı
kaşıntıdır.
Hepatit
C yi de
içeren
karaciğer
rahatsızlıkları,
guatr (
tiroid
bezinin
fazla
veya az
hormon
salgılaması)
da
kaşıntı
nedenleri
arasındadır.
Demir
eksikliği,
polistemia
vera ve
multibl
myeloma
gibi kan
hastalıklarında
da
kaşıntı
olur.
Ara sıra
lenfomalarda
da
kaşınyı
görülebilir.
İnme
gibi
nörolojik
tablolarda
da
kaşıntı
olabilir.
Kaşıntı
nasıl
tedavi
edilir?
Doktorunuz
öncelikle
kaşıntının
nedenini
araştırır.
Dikkatli
bir cilt
muayenesi,
kan
testleri,
gerekirse
biyopsi
yapar.
Eğer
kaşıntı
egzema
veya
kurdeşen
denen
bir cilt
hastalığından
kaynaklanıyorsa
bu
hastalıkların
tedavisi
kaşıntıyı
giderir.
Eğer
hastalık
bir iç
hastalığından
kaynaklanıyorsa
kaşıntı
giderici
haplar
ve
ultraviyole
tedavisi
kullanılır.
Kaşıntının
bir çok
nedeni
olmasına
rağmen
bir çok
tedavisinde
temel
bir kaç
uygulama
vardır.
İlk
olarak
sıcak
banyo ve
duş
yasaklanmalıdır.
Hafif ve
ince
kıyafetler
ve serin
bir
ortam
kaşıntınıyı
azaltır.
Sabunlar
derinizi
kuruturlar,
bu
nedenle
hassas
ciltler
için
olan
uygun
sabunları
kullanınız.
Banyoda
iyi
durulanınız,
sabun
artığı
kalmamasına
dikkat
ediniz.
Banyodan
çıktıktan
2-3
dakika
içinde
nemlendirici
uygulayınız.
Su
çiçeği
ve böcek
ısırıklarına
bağlı su
kabarcıklı
hastalıklarda
kalamin
içeren
losyonlar
iyi
gelebilir.
Kaşıntı
oldukça
rahatsızlık
verebilen
bir
durum
olabilmekle
beraber
genelde
tedaviye
iyi
cevap
verir.
Alerjik
Kontak
Dermatit
Bu durum deri ile temas eden çeşitli
maddelerin sebep olduğu bir hastalıktır. Alerjik kontak dermatite neden olan
maddelere alerjen denilir. Eğer bir kişi bu alerjene karşı alerjik ise, bu
alerjen ile temas kaşıntı ve küçük su dolu kabarcıklara neden olur. Bu tablo
ise alerjik kontakt dermatit olarak adlandırılır.
Asitler, alkali, çözücü, kuvvetli sabun ve deterjanlargenelde alerjik kontakt dermatite neden olmaz. Bu kuvvetli kimyasallar herkesin derisinde reaksiyon oluşturur. Bu maddelere irritan denilir. Bazı kimyasal maddelerhem alerjen, hem de irritan yapıda olabilir.
Dermatitin görüntüsü nasıldır?
Genellikle
deri kırmızı, ödemlidir ve su dolu kabarcıklar vardır. Bu kabarcıklar
patlayarak, pullanma ve kabuklanmaya ile kaplıdır. Daha sonra deri rengi
koyulaşır ve derinin kabalaşır. Alerjik kontakt dermatiti diğer
döküntülerden ayırmak zordur.
Nedenin saptanması
Hastanın
evde veya işyerinde derisi ile temas eden maddeler dermatoloji uzmanı
tarafından sorgulanır. Bir çok kontakt dermatit, döküntünün yerleşimi ile
tanınır. Bazen fizik muayene ve sorgulama ile alerjen saptanamaz, bu durumda
Dermatoloji Uzmanları alerjik patch (yama) testi uygularlar. Patch test
temas eden alerjeni tespit etmek için kullanılan kolay ve güvenli bir
testtir. Olası alerjenin ufak bir miktarı deriye uygulanıp bantlanır ve iki
gün sonra test bölgesi açılır. Alerji olduğunda yama testinin uygulandığı
alanda küçük kırmızı bir döküntü olur.
Sık rastlanılan alerjenler nikel, lastik, boyalar, koruyucular, parfümler ve bazı bitkilerdir.
Nikel Dermatiti
Nikel bir çok metal eşyada bulunan bir maddedir. Bir çok krom kaplı obje, hassas kişilerde reaksiyon oluşturabilecek miktarda nikel içerir.
Paslanmaz çelikten yapılan eşyalar nikel içerirler, fakat bu nikel sıkı bağlandığından nikel hassasiyeti olan kişiler için güvenlidir.
Nikel içeren küpeler kulak memesinde alerjiye neden olurlar ve nikel alerjisi bulunan kişilerde sıklıkla problem olurlar. Kulak delmek için kullanılan iğneler veya küpe takılması ile alerji başlar. Kulağı delmek için yalnızca paslanmaz steril iğneler kullanılmalıdır. Delme işleminden sonra en azından üç hafta nikel içermeyen küpeler kullanılmalıdır.
Kıyafetlerdeki düğme, fermuar ve klips ve benzeri metal aksesuarlar nikel içerirler ve alerjiye neden olabilirler. Nikel hassasiyeti bulunan kişiler kıyafetlerinde naylon aksesuarlar kullanmalıdır.
Nikel hassasiyeti bulunan kişilerde terleme dermatiti şiddetlendirir. Nikel içeren objelerin terli bir deriye temasından 15-20 dakika sonra deride kaşıntı başlar: Döküntü bir iki gün içinde gelişir. Eğer terleme yok ise aynı objelerin saatlerce teması herhangi bir probleme neden olmaz.
Lastik
Lastikten yapılmış ürünler sıklıkla alerjik kontakt dermatite neden olur. Lastiğe eklenen kimyasallar reaksiyona neden olabilir. Lastik, özellikle de latex kaşıntı, yanma ve kurdeşen gibi ani alerjik reaksiyona neden olabilir. Bazı kişilerde kaşıntı, gözde yaşlanma ve nadiren nefes darlığı oluşabilir. Bu durum sağlık çalışanları gibi latex eldiven giyenlerde sıktır. Lastik eldivenler eldivenin altındaki deride dermatite neden olur. Pudrasız eldivenler daha az alerjeniktir. Lastik alerjisi bulunan bir çok kadın ev işlerinde pamuk astarlı eldiven kullanmalıdır. Ayakkabılarda bulunan lastik materyaller ayaklarda alerjiye neden olabilir. Bu kişiler lastik içermeyen ayakkabılar giymelidir.Ayakkabılardaki yapıştırıcılar da probleme yola açabilir. Deri ayakkabılar da bile yapıştırıcılar kullanılır.
Saç Boyaları
Bir çok kişi saçlarını herhangi bir zorluk taşımadan boyar. Bununla beraber bazı kişiler parafenilendiamine(PPD) karşı hassastırlar. PPD kalıcı saç boyalarında kullanılan bir maddedir. Bu madde saça uygulanmadan evvel peroksit gibi bazı kimyasallar ile karıştırılır.
PPDye alerjisi bulunan kişiler kalıcı saç boyalarını kullanmamalıdır. PPD ye alerjisi olan kişilerin ¼ ü yarı kalıcı boyalara karşı da alerjiktir. Bu nedenle uygulanmadan evvel pakette anlatıldığı gibi patch (yama) testi uygulanmalıdır.
PPD ye alerjik bir çok kimse kalıcı olmayan boyaları kullanmalıdır. Bununla beraber az sayıda kişi bu maddelere karşı da hassasiyet gösterebilir.
Bazı kıyafetler PPD içerirken , bazı giysiler de PPD'ye karşı çapraz reaksiyon gösteren boyalar içerebilir. Bunun sonucu olarak bu kişiler özellikle naylon ve polyester gibi sentetik maddelerden yapılmış, siyah renkteki elbiseleri giyemez.
PPD ye hassasiyet gösteren olguların %25 i PPD ile ilişkili olan ve lokal anestezi için kullanılan benzokain maddesine karşı alerjiktir.
Neomisin
Neomisin
bir çok antibiyotikli krem, pomad, losyon , göz ve kulak damlaları da
bulunan bir antibiyotiktir. Bazen diğer antibiyotikler ve kortizon ile
kombinasyon halinde bulunabilir. Bu ilaçları herhangi bir nedenle kullanan
kişilerin bazılarında alerjik reaksiyon gelişebilir.
Deri Bakın Ürünleri
Parfüm,
losyon ve kozmetikler alerjik kontakt dermatite neden olabilir. Bazı kişiler
kozmetik ürünlerdeki koku maddelerine hassastır. Diğer bir kısım hastalar
ise kozmetik maddelere bozulmayı engellemek için konulan Koyuyucu maddelere
karşı alerji gelişebilir.
Koku veren maddeler karşı alerjisi olanlar kokusuz kozmetik ürünleri kullanmalıdır. Fakat kokusuz ürünler bile, içerdikleri kimyasalların kokusunu gidermek amacıyla eklenen kokuları ihtiva edebilir. Gerçekten prezervatif (koruyucu) madde içermeyen ürün çok azdır. Koruyuculara karşı olan alerji patch (yama) testi ile saptanabilir.
Kromatlar
Krom içeren kromatlar sıklıkla alerjik kontakt dermatite neden olur. Kromatlar çimento, deri, bazı kibritler, boyalar ve paslanmayı giderici ürünlerde bulunur. Bu madde ile temas, otomobil, kaynak, çimento, döküm işleri, yol yapımı işleriyle uğraşanlarda sıktır. Kromatlar açık kahve renkteki deri ayakkabı ve kıyafetlerin yapımında da kullanılır. Ayakkabı dermatitleri kromat içeren deri ürünlerinin kullanılması sonucunda oluşur.
Tedavi
Alerjik
kontakt dermatiti olan kişiler aşağıdaki kurallara uymalıdırlar:
-
Reaksiyona neden olan maddeden uzak kalınmalıdır. Dermatoloji uzmanları etken olan maddeler ve bunlardan korunma konusunda hastalarını bilgilendirir.
-
Alerjen maddeyi içermeyen ürünler kullanımı alerjik reaksiyon gelişimini engeller. Dermatoloji Uzmanınızdan bu ürünler hakkında bilgi alınız.
Güneş ve Cildimiz
Ultraviyole
radyasyonun zararları anlaşılmadan önce güneş ışığının
sağlıklı yaşam için gerekli olduğu bilinirdi. Gerçekten
güneş ışığının bazı hastalıkları tedavi edici özelliği
vardır. Fakat güneşe fazla maruz kalmaktan
kaçınılmalıdır. Fazla güneş, yanık, kırışıklıklık, çil,
kılcal damar genişlemesine ve deri kanserine neden olur.
Bazen de kızarıklık ile seyreden alerjik reaksiyonlara
neden olabilir.
Güneş Işınları
Güneş görünen ve
gürünmeyen ışınları saçar. Görünmeyen ışınlar
ultraviyole (morötesi) A (UVA) ve ultraviyole B (UVB)
olarak bilinir ve bir çok probleme bu ışınlar neden
olur. Bu ışınlar bronzlaşmaya, güneş yanığına ve güneş
hasarına neden olur. Güvenli bir UV ışını yoktur.
Tehlikeli UV ışınları yaz ayında yüksek rakımlı yerlerde
ve ekvatora yakın bölgelerde daha yoğundur. Güneşin
zararlı etkileri rüzgarlı havada ayrıca su, kum ve
kardan yansıma ile artar. Bulutlu havada bile UV
radyasyon yeryüzüne ulaşır ve deride hasara yol açar.
Güneşten
korunma
Güneşten korunma, deri
hasarının oluşmasını ve kanser riskini azaltır. Güneşten
korunmak için güneşin yeryüzüne en dik geldiği saatlerde
güneşe maruz kalınmamalıdır. Giysiler UV ışınlarına emer
yada yansıtır, fakat beyaz
gevşek dokunmuş, pamuklu bir kumaş ve deriyi sıkıca
saran ıslak kıyafetler iyi bir koruma sağlamaz.
Vücuda sıkı dokunmuş kıyafetler daha iyi koruma sağlar.
Dışarı çıkarken geniş şapka ve gözlük takılması ve
koruyucu kıyafetler giyilmesi önerilir. Eğer güneşe
maruz kalınacaksa en az 15 faktörlü güneşten koruyucu
krem kullanılmalıdır.
Güneşten koruyucular, güneş ışınlarına emerek,
yansıtarak veya dağıtarak etkili olur. Merhem, krem,
jel, losyon ve sprey şeklinde olabilir. Üzerinde SPF
(sun protection factor = güneşten koruyucu faktör)
numarası bulunur. Daha yüksek SPF numarası UVB
ışınlarının neden olduğu güneş yanıklarına karşı daha
fazla koruma sağlar. Bazı güneşten koruyucular geniş
spektrumludurlar ki hem UVA hem de UVB ye karşı koruma
sağlar. Bu koruyucular güneşin diğer etkilerinden de
korunmayı sağlar. Bununla birlikte hiç bir güneşten
koruyucu mükemmel değildir.
Güneşin
etkileri
Güneş yanığı -
Güneş yanığı oluşma
riski güneş ışınlarının en güçlü olduğu 10.00- 16.00
saatlerinde en fazladır. Sıcak havalarda bu olasılık
daha fazladır, çünkü sıcak UV ışınlarının etkisini
arttırır. Fakat bulutlu günlerde de güneş yanığı
oluşabilir.
Güneşten korunma kış
aylarında da önemlidir. Kar güneş ışınlarının %80ini
yansıtır ve deride hasara ve güneş yanıklarına sebep
olabilir. Dağda yapılan kış sporları güneş yanığı
riskini arttırır, çünkü yüksek rakımlı yerlerde güneş
ışınlarını bloke eden atmosfer daha incedir.
Eğer çok fazla güneşte
kalınırsa deride bir kızarıklık meydana gelir ve bu
kızarıklık 24 saatte maksimuma ulaşır. Şiddetli güneş
yanıklarında deri hassasiyeti, ağrı, ödem ve su
toplaması görülebilir. Ateş, halsizlik, mide
rahatsızlığı ve şuur bulanıklığı şiddetli güneş
yanıklarında meydana gelebilir, bu durumda dikkatli bir
tıbbi takip gerekir.Eğer şiddetli bir güneş yanığı ve
ateş varsa, dermatoloji uzmanı tarafından ağrı ve ödemi
azaltacak ve enfeksiyondan koruyacak ilaçların
kullanımını önerilir. Soğuk ve ıslak kompresler veya
banyo ve rahatlatıcı losyonların kullanımı şikayetleri
azaltmaya yardımcı olur.
Bronzlaşma -
Bronz ten sıklıkla yanlış bir
inanış olarak bir sağlık belirteci olarak bilinmektedir.
Fakat Dermatoloji uzmanları bronz tenin güneş hasarı
sonucu meydana geldiğini söylemektedir. Bronz ten güneş
ışınları derimize girdiğinde, deride daha fazla melanin
pigmenti (boyası) üretilmesi sonucu gelişir.
Solaryum kaynaklı
ışınlar da, güneş ışınları gibi derimiz için zararlıdır.
Bir çok solaryum cihazı UVA ışığı yayar. UVA ışığı ile
yapılan araştırmalar, bu ışığın derinin daha derin
tabakalarına indiğini ve de erken deri yaşlanması ve
kanserinden sorumlu olduğunu göstermiştir.
Yaşlanma -
Açık havada çalışan insanların veya güneşten koruyucu
kullanmadan güneş banyosu yapan kişilerin ciltleri sert,
kaba bir görünüm alır ve bu kişiler olduklarından daha
yaşlı görünür. Güneş yaşlılık lekesi dediğimiz lekelere
ve ileride kansere dönebilen üzeri kabuklu deri
değişikliklerine (aktinik keratoz) neden olur. Bu deri
değişiklikleri güneşe maruz kaldıktan yıllar sonra
ortaya çıkar.Yaşam boyu güneşe maruz kalma en fazla 20
yaşın altında olduğundan, çocukların güneşten korunması
çok önemlidir.
Kırışıklıklar
-
kırışıklıklar
doğrudan güneş ışığından etkilenir. Sigara içilmesi de
kırışıklıkları arttırır. Dermatoloji veya estetik
cerrahi uzmanları kimyasal peeling,laser cerrahisi,
dermabrasyon ve çeşitli dolgu maddeleri ile bu
kırışıklıkları tedavi edebilir.
Deri Kanseri - Deri
kanserlerinin %90 ından fazlası güneş gören yerlerde
görülür. Yüz, boyun kulak, ön kol ve eller en sık
görüldüğü yerlerdir.
Deride en fazla görülen 3 kanser tipi Bazal Hücreli
karsinoma, Squamöz hücreli karsinoma ve Melanomdur.
Bazal hücreli karsinoma
genellikle açık tenli kimselerde yüz , kulak,
burun ve ağız etrafında görülür. Kırmızımsı bir yama
şeklinde başlayabileceği gibi; pembe, kırmızı veya beyaz
renkli kabarıklıklar şeklinde de başlayabilir.
İyileşmeyen ya da kısmi iyileşen kabuklu yara şeklinde
görülebilir. Bu tür kanserler erken yakalanırlarsa kolay
tedavi edilir.
Skuamöz hücreli
karsinoma
genellikle hafif pullu yama
şeklinde veya kabarık karnabahar biçiminde görülebilir.
Erken yakalanır ve tedavi başlanırsa kolay tedavi
edilir. Nadiren tedavi edilmezse öldürücü olabilir.
Melanom
en tehlikeli olan deri kanseri türüdür. Genellikle
etrafı düzensiz, koyu kahve veya siyah ben benzeri
oluşumlar şeklinde görülebilir. Bazen kırmızı, mavi,
beyazı da içeren çok renkli şekilde görülebilir. Bu tip
kanserler vücudun herhangi bir yerinde meydana gelebilir
ve ancak erken yakalanırsa tedavi edilebilir. Eğer erken
tanınmazlarsa; vücudun diğer alanlarına yayılarak ölüme
neden olabilir.
Allerjik reaksiyonlar -
Bazı insanlar güneşe maruz kaldıklarında alerjik
reaksiyon geçirebilir. Bu reaksiyonlar güneş ile
yalnızca kısa bir temas sonrasında görülebilir. Güneş
alerjisinde kırmızı lekeler, kabarıklıklar ve su
toplaması bulguları olabilir. Kullanılan kozmetik,
parfüm, bitki, deriye uygulanan ilaç ve güneşten
koruyucu kremler güneş ile birlikte alerjik reaksiyona
neden olabilir. Doğum kontrol hapları, antibiyotikler,
tansiyon ilaçları ve bazı depresyon ilaçları güneş ile
birlikte çeşitli reaksiyonlara neden olabilir. Böyle bir
durumla karşılaşırsanız Dermatoloji Uzmanına başvurunuz.
Hastalıklar - Uçuk,
Zona ve nadir rastlanan bir hastalık olan Lupus
eritematozus güneşle tetiklenebilir.Ultraviyole ışınları
gözde de katarağa kadar gidebilen hasara neden olur.
Güneşten Korunma Önerileri
-
En az 15 faktörlü
geniş spektrumlu güneşten koruyucular dudak da dahil
olmak üzere, tüm güneş gören alanlara, bulutlu
havalarda bile uygulanmalıdır.
-
Suda iken veya
terli iken güneşe maruz kalırsanız suya dayanıklı
güneşten koruyucu kremler kullanınız.
-
Güneşten
koruyucunuzu 1.5 saatte bir uygulayın.
-
Geniş şapka ve
gözlük kullanın.
-
Gölgede kalmaya
çalışın.
-
Güneşten koruyan
sıkı dokumalı kıyafetler giyin.
-
Saat 10.00- 16.00
saatleri arasındaki açık hava aktivitelerinizi daha
erkene veya geç saate alın.
Herkes güneşli
günlerden hoşlanır. Bu önerilere uyarak güvenli bir
şekilde açık havada kanser ve yaşlanma kaygısı olmadan
çalışabilir ve zaman geçirebilirsiniz.
Cilt tipinize Göre Korunun
Bazı insanlar kısa bir süre güneşlendikten sonra bronz bir tene kavuşurken, bazıları da birkaç dakika güneşin altında kaldıktan sonra kıpkırmızı bir tene sahip olurlar.
Bu nedenle güneşin cildiniz üzerindeki etkisini tespit edip buna göre bir korunma yöntemi seçmenizde yarar var.
1- Aşırı hassas ciltler
Beyaz bir ten, beyaz-sarı veya kızıl saçlar, mavi veya yeşil gözler, ciltte çiller. Bu cilt tipine sahip olanlar genelde bronzlaşamaz, güneşte kızarırlar. İlk kez güneşe çıkarken, 5-10 dakikadan fazla kalmamalılar.
Güneşlenirken yüzlerine koruma faktörü 35, vücutlarına da koruma faktörü 30 olan ürünleri sürmeli, güneşin en yoğun olduğu saatlerde (11.00 - 16.00) asla şapkasız ve güneş gözlüksüz dışarı çıkmamalılar.
2- Hassas ciltler
Açık renk ten, sarı veya kızıl saçlar, mavi veya yeşil gözler, ciltte çiller. Bu cilt tipine sahip olanlar, çabuk yanmalarına karşın çok zor bronzlaşırlar. İlk kez güneşe çıkarken, 10 - 20 dakikadan fazla kalmamalılar. Güneşlenirken yüzlerine ve vücutlarına koruma faktörü 20 - 30 olan ürünleri sürmeli, mutlaka suya dayanıklı ürünleri tercih etmeliler. Hafif bronzlaşmış olanlar, koruma faktörü 15 olan ürünleri kullanabilirler. Saat 11.00 - 15.00 arasında güneşe çıkmaktan kaçınmalılar.
3- Az hassas ciltler
Açık, pembemsi cilt, mavi veya yeşil gözler. Güneşlenirken kızarmalarına rağmen bronzlaşmayı başaramazlar. İlk kez güneşe çıkarken, 15 - 25 dakikadan fazla kalmamalılar. Bu cilt tipine sahip olanlar, güneşlenirken koruma faktörü 10 olan ürünleri tercih etmeli ve saat 11.00 - 15.00 arasında gölgede veya şemsiye altında oturmalılar. Bronzlaşanlar, güneşlenirken koruma faktörü 8 olan ürünleri de tercih edebilirler.
4- Normal ciltler
Buğday tenli, koyu sarı veya kumral saçlar, mavi, yeşil veya kahverengi gözler. Genelde çabuk bronzlaşır ve güneş yanığına maruz kalmazlar. İlk kez güneşe çıkarken, 20 - 30 dakikadan fazla kalmamalılar. Bu cilt tipine sahip olanlar, güneşlenirken koruma faktörü 8, su sporları yaparken koruma faktörü 10 ve suya dayanıklı olan ürünleri tercih etmeliler. Hafif bronzlaşmış olanlar, koruma faktörü 6 olan ürünleri kullanabilirler.
5- Sorunsuz ciltler
Esmer ten, koyu kumral veya esmer saçlar, kahverengi gözler. Çabuk bronzlaşır ve güneş yanığı nedir bilmezler. Ama yine de güneşe ilk çıktıklarında 30 - 40 dakikadan fazla kalmamalılar. Sorunsuz bir cilde sahip olanlar, güneşlenirken koruma faktörü 6 olan ürünleri tercih edebilirler.
6- Alerjik ciltler
Cildin güneşe karşı alerjik olmasının nedeni; UVA ışınları ve serbest radikallerdir. Bu nedenle uzmanlar, güneşe karşı alerjik bir cilde sahip olanların, tatile çıkmadan üç hafta önce, haftada 2 - 3 kez solaryuma girmelerinde fayda olduğunu söylüyorlar.
Alerjik olan ciltler, güneşlenirken koruma faktörü 20 - 25 olan ürünleri tercih etmeliler. Özellikle omuz, burun ve ayak tabanlarına bol miktarda koruyucu krem sürmeli ve her saat başı bunu tekrarlamalılar.
SİVİLCE (Akne
Vulgaris) Nedir?
Sivilce ya da yaygın isimlendirilmesi ile ergenlik sivilcesi yağ üreten
bezlerin uzun süren ve tekrarlayan iltihabi bir hastalığıdır.
Deride siyah noktalar, kızarık sivilceler, bazen derin kist ve nodüller,
tedavi edilmediğinde de izlerle kendini gösterir. Çoğunlukla ergenlik
çağında başlar. Bununla beraber ergenlik çağına has değildir ve yirmili
otuzlu yaşlarda da başlayabilir. Kadın ve erkekte eşit sıklıkta görülür.
Bazen ergenlik çağından erişkine kadar uzun yıllar devam edebilir.
Derinin yağlı bölgelerinde ortaya çıkar. Çoğunlukla yüz, boyun, sırt, göğüs,
omuzlar ve bazen kalçalarda görülür. Tedavi ihmal edildiğinde iz kalır ve en
çok yüz bölgesindeki izler estetik açıdan problem yaratır.
Birden fazla faktörün biraraya gelmesiyle akne oluşur. Bunları başında
kalıtım gelir. Diğer önemli faktör hormonal uyarıdır. Bir kez yağ bezinin
boyun kısmı tıkanıp genişlemiş siyah nokta (komedon) oluştuktan sonra,
propionibacterium acnes adı verilen ve normal şartlarda derimizde bizimle
dost olarak yaşayan, az sayıdaki bakteri çoğalma fırsatı bulur ve aknenin
artmasına katkı yapar. Akne bulaşıcı değildir. Hormonların etkisi hariç
tutulursa herhangi bir iç organ hastalığının belirtisi de değildir. Hormonal
etki yumurtalık ve böbreküstü bezlerinden salgılanan androjen grubu
hormonlar tarafından oluşturulur. Kan androjen hormon düzeyleri normal olsa
da bu hormonlara deri duyarlılığı söz konusu olabilir ve yine akne
oluşabilir. Kan androjen düzeyleri yüksekse bunun ayrıca araştırılması ve
tedavisi gerekir. Kan hormon düzeyinin yüksekliği çoğunlukla tedaviye
dirençli ve şiddetli akne meydana getirir ve bazen kıllanma ve saç dökülmesi
gibi ek belirtiler de verir.
Tedavilerde akneli kişinin bilmesi gereken püf noktalar:
Akne uzun sürelidir, dolayısıyla uzun süre tedavi gerektirir.
Akne tedavi edilmezse iz kalma riski artar.
Kişinin evde yüzüyle oynaması, sıkması, kaşıması, iz kalma riskini artırır.
Cildinizin Rengini Bulun
Cilt tipi kadar cildin renginin de doğru bilinmesi
gerekir. Öncelikle bilmeniz gereken cildin renginin pigment
derecesine bağlı olduğudur.
Açık renk ciltler soluktan pembeye, bejden gül pembesine kadar
değişir. Koyu cilt rengi ise buğdaydan esmere, açık
kahverenginden siyaha kadar gider. Siyah aslında genel bir
deyimdir ve beyazdakinden daha fazla tonu kapsar.
Cilt
uzmanları cildin bir çok tonunun bulunduğunu, esmer ciltlerin 35
ton, beyaz ciltlerin ise 10 ayrı tonda dağılım gösterdiğini
vurgulamaktadır. Cildin rengi, cildin yapısına ve niteliğine
etki etmediği için cilt renklerine bağlı olarak farklı
bakımların yapılmasına gerek yoktur. Yalnız açık renk
ciltlilerin güneşten daha fazla etkilendiği için güneşe çıkarken
daha çok korunmaları gerekir.
Soğuk
havalarda kuruyan esmer ciltler, grimsi bir renk alırlar. Genel
olarak cilt ne kadar koyu renkteyse cildin yaşlanması da o kadar
geç olur. Güneş, açık renk ciltlerin en büyük düşmanıdır. Bu tip
ciltler kolay kurudukları için çok çabuk yaşlanırlar. Oysa koyu
renk ciltlerde dengeli dağılmış olan pigmentler güneş ışınlarını
engelleyen bir filtre görevi yapar. Bu tür yağlı cildin üstü
nemi içinde tutan bir koruyucu sayılabilir. Koyu renk ciltler
güneşte daha da koyulaşır ve yanarlar. Üstelik bu yanma beyaz
tendekiler gibi kötü bir etki yaratmaz ve hemen soyulmaz. Cilt
uzmanlarına göre; esmer tenlilerde akne, cilt kanseri ihtimali
de açık renklilere kıyasla daha azdır.
Cildinizde Bahar Havası Essin
Çevremizin yemyeşil bir görüntüye büründüğü, güneşin
kendini bizden esirgemediği ılık bahar günleri ruhumuzu
aydınlatırken, etkisini bazen cildimizde aynı güzellikte
göstermiyor. Özellikle de hava kirliliği, stres, yanlış bakım
kremleri gibi faktörler eklenince, durum vahim hale gelebiliyor.
Herkes kendini doğanın kucağına bırakıp baharın tadını
çıkarırken, siz saklanacak bir yer arıyorsanız, yalnız
değilsiniz. Kadın, erkek demeden birçok insan yılın bu aylarında
ciddi cilt sorunlarından yakınıyor. Diğer mevsimlerde pek bir
problem olmadığı halde, bazılarımızın Nisan başında cildi pul
pul dökülüyor ve kızarıklıklar beliriyor. Bunun nedeni elbette
sadece bahar değil. Mevsim değişikliği, UV ışınlarının veya
dengesiz beslenmenin yol açtığı sıradan cilt sorunları ile
birleştiğinde rahatsızlıklar da baş gösteriyor.
Hava kirliliği, stres ve klima
İster
açık havada olalım ister kapalı mekanlarda, cildimiz bir kez
hassaslaşmışsa tepki göstermeye başlar. Çeşitli gaz atıklarının
yarattığı hava kirliliği dışarıda bizi tehdit ederken, çoğu
işyerinde kullanılan klimalar da alerjik reaksiyonları artırır.
Sigara dumanı ve hayatımızın kaçınılmaz bir parçası haline gelen
stresi de hafife almamak gerekiyor. Cilt nem dengisini
kaybediyor ve kırışıklıklara zemin hazırlanıyor. Kuruluktan
şikayetçiyseniz, haftada bir kez peeling yapmak ve düzenli
olarak uygun nemlendiriciler kullanmak sorunları büyük ölçüde
çözer. Yağlı cilde sahip olanlar üç günde bir peeling yapıp yağ
dengesini koruyan kremlere başvurabilir. Her iki durumda da
önemli olan; cildi tahriş etmeyecek, antialerjik ürünler
kullanmaktır.
Kızarıklıklar engellenebilir
Özellikle
açık ten rengine sahip olanlar kızarıklıklar konusunda çok
hassas. En çok yanak, alın, burun ve elmacık kemiklerinde
görülen lekemsi renk değişiklikleri baharda polenlerin uçuşması
ile artıyor. Ağır vakalar ya da daha önce bu tür sorunları
olanların uzman bir doktora başvurması doğru olur. Daha hafif
kızarıklık durumlarında önlem almak için cildinizi aşırı sıcak
ve soğuktan mümkün olduğunca koruyun. Uzmanlar hamam, sauna,
buhar banyosu veya buz küpleri ile yapılan kürlerden uzak
durulmasını tavsiye ediyor. Kafeinli ve çok sıcak içecekler de
ağırlaştırıcı faktörler arasında. A, E vitaminleri, kolajen
tarzı maddeler içeren bakım ürünlerinden de kaçınmaya çalışın.
Bu ürünler kan dolaşımını hızlandırdığından, cildin tepkisini
ağırlaştırırlar.
Kozmetik ürünlerine dikkat
Sürekli
kullandığınız nemlendirici veya bakım kremi birden bire ters
tepki veriyorsa endişelenmeyin. Öncelikle ürünü kullanmayı
bırakın. Bir güzellik uzmanı veya doktora danışabilirsiniz.
Bunun dışında kullanmakta olduğunuz nemlendirici veya kremin
dermatolojik olarak test edilip edilmediğini ve hangi maddeleri
içerdiğini kontrol edin. Hypoalerjik(aşırı hassas) ciltlere
uygun ürünler kullanmaya çalışın.
Güneş lekeleri sizi üzmesin
Tıbben
kesin nedeni bilinmeyen ve özellikle bahar ve yaz aylarında
ortaya çıkan kahverengi lekeler, mağdurlarını her yıl üzer.
Cerrahi bir müdahale ile cildin ilk katmanını soymanın dışında
yüzde yüz sonuç getiren bir tedavisi yoktur. Ancak önceden önlem
alınabiliyor. Her şeyden önce baharın ilk günlerinden itibaren
yüksek koruma faktörlü güneş kremi sürmeyi ihmal etmeyin. Renk
açıcı kremler ve leke gidericilerle sorunlu bölgelerin
koyulaşmasını önleyebilirsiniz. Bu arada kış aylarında da güneş
kremini kullanmaya devam etmekte yarar var.
Sivilceler ve akneler
Ergenlik
çağını bir yetişkin olarak tekrar yaşamak çok sıkıcı. Ne yazık
ki bazen hormonlarımız rayından çıktığından veya yediklerimiz
ağır geldiğinden pürüzsüz yüzümüz sivilcelerle dolabiliyor.
Tedavinin başlayabilmesi için teşhisin doğru yapılması
gerekiyor. Bundan dolayı bir uzmana başvurmak en hızlı çözüm
yoludur. Ayrıca kullandığınız toniğin az alkol ve aynı zamanda
antiseptik içermesine dikkat edin. Lavanta, adaçayı, biberiye,
A, E ve F vitamini içeren nemlendiriciler de yağ üretimini
azaltır. Yağsız makyaj malzemelerini tercih edin. Tabii ki tüm
bu önerilerin dışında doktorunuzun tavsiye ettiği tedavi ve
ilaçları aksatmamaya çalışın.
